اسکن هسته ای قلب چیست|5 عوارض اسکن هسته ای قلب برای اطرافیان

آخرین به‌روزرسانی در 2026-02-23 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

بسیاری از افرادی که دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس یا مشکوک به بیماری‌های قلبی هستند، در اولین ویزیت پزشکی این پرسش برایشان پیش می‌آید که اسکن هسته ای قلب چیست و چرا پزشک آن را توصیه می‌کند. در واقع اسکن هسته‌ای قلب یک روش تصویربرداری پیشرفته است که با استفاده از مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو، وضعیت خون‌رسانی به عضله قلب را نشان می‌دهد. این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا بفهمد آیا رگ‌های کرونری شما تنگی دارند یا جریان خون به خوبی در قلب شما برقرار است یا خیر.

زمانی که صحبت از پرتو یا مواد رادیواکتیو می‌شود، نگرانی‌ها درباره ایمنی و عوارض احتمالی آن برای بیمار و حتی اطرافیان بیشتر می‌شود. به همین دلیل آگاهی از اینکه اسکن هسته ای قلب چیست، چگونه انجام می‌شود و چه مراقبت‌هایی بعد از آن لازم است، اهمیت بسیار زیادی دارد. این روش غیرتهاجمی، در بسیاری از موارد می‌تواند جایگزین روش‌های تهاجمی‌تر مانند آنژیوگرافی باشد و در تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی نقش حیاتی ایفا کند.

در این مقاله به طور کامل بررسی می‌کنیم که اسکن هسته ای قلب چیست، چه کاربردها و مزایایی دارد، چه عوارضی ممکن است برای اطرافیان ایجاد کند و چه مراقبت‌هایی باید بعد از آن رعایت شود.

بیشتر بدانید: آیا اسکن مغز ضرر دارد

اسکن هسته ای قلب چیست

وقتی پزشکان می‌خواهند جریان خون و عملکرد قلب شما را بررسی کنند، از روشی به نام اسکن هسته ای قلب استفاده می‌کنند. این آزمایش با کمک یک ماده رادیواکتیو بی‌خطر که وارد بدن می‌شود، تصاویری بسیار دقیق از خون‌رسانی قلب به دست می‌دهد. بسیاری از بیماران اولین بار می‌پرسند: اسکن هسته ای قلب چیست؟ در واقع این روش ترکیبی از پزشکی هسته‌ای و تصویربرداری پیشرفته است که به پزشک نشان می‌دهد آیا رگ‌های کرونری تنگی دارند یا خیر.

موضوع	توضیحات
اسکن هسته ای قلب چیست	روشی غیرتهاجمی برای بررسی خون‌رسانی به قلب با استفاده از مقدار کمی ماده رادیواکتیو
هدف اصلی	تشخیص تنگی یا گرفتگی عروق کرونری و ارزیابی عملکرد قلب
نحوه انجام	تزریق ماده رادیواکتیو و تصویربرداری در حالت استراحت و استرس (فعالیت یا دارویی)
مدت زمان	حدود ۲ تا ۴ ساعت بسته به شرایط بیمار و مرکز تصویربرداری
ایمنی روش	بسیار ایمن، با پرتو کمتر از سی‌تی‌اسکن؛ مناسب اغلب بیماران به جز زنان باردار
مراقبت‌های بعد از انجام	نوشیدن آب فراوان، پرهیز از تماس طولانی با نوزادان و زنان باردار برای ۲۴ ساعت
مقایسه با آنژیوگرافی	اسکن هسته‌ای قلب غیرتهاجمی است، اما آنژیوگرافی تهاجمی بوده و امکان درمان همزمان دارد
کاربرد اصلی در پزشکی	تشخیص بیماری‌های قلبی عروقی، بررسی آسیب ناشی از سکته قلبی و پایش درمان بیماران قلبی

✔️ موارد کاربرد اسکن هسته‌ای قلب:

• بررسی تنگی یا گرفتگی عروق کرونری
• تشخیص آسیب ناشی از سکته قلبی
• ارزیابی شدت بیماری قلبی
• بررسی عملکرد بطن‌های قلب

⚠️ نکته مهم: برخلاف برخی روش‌های تهاجمی، در اسکن هسته‌ای قلب نیازی به ورود ابزار به داخل عروق نیست، بنابراین ایمنی بالاتری دارد.

بیشتر بخوانید: پت اسکن هسته ای

5 عوارض اسکن هسته ای قلب برای اطرافیان

انجام اسکن هسته ای قلب برای بیماران معمولاً ایمن است، اما بسیاری از افراد نگران این هستند که این مواد رادیواکتیو به اطرافیانشان آسیب برساند. حقیقت این است که میزان ماده رادیواکتیو بسیار کم است، اما رعایت نکات ایمنی ساده می‌تواند خطرات احتمالی را کاهش دهد.

عوارض احتمالی	توضیحات
قرارگیری در معرض پرتو ضعیف	اطرافیان در تماس نزدیک با بیمار ممکن است مقدار کمی پرتو دریافت کنند، هرچند بسیار ناچیز است.
خطر برای زنان باردار	زنان باردار باید در ۲۴ ساعت اول از تماس طولانی با بیمار پرهیز کنند تا از آسیب احتمالی جلوگیری شود.
تأثیر بر کودکان خردسال	تماس نزدیک و طولانی کودکان با بیمار می‌تواند باعث دریافت پرتو هرچند اندک شود.
حساسیت افراد با بیماری‌های خاص	کسانی که مشکلات خونی یا نقص ایمنی دارند بهتر است فاصله خود را با بیمار حفظ کنند.
اضطراب روانی اطرافیان	شنیدن کلمه “رادیواکتیو” ممکن است نگرانی و استرس بی‌مورد ایجاد کند، در حالی که میزان پرتو بسیار کم است.

⚠️ عوارض احتمالی برای اطرافیان شامل:

1. قرارگیری در معرض پرتو ضعیف
   • اگر فاصله نزدیک با بیمار باشد (مثل بغل کردن یا نشستن طولانی کنار بیمار)، ممکن است مقدار کمی پرتو دریافت شود.
   • ✔️ توصیه: حداقل یک متر فاصله در ساعات اول رعایت شود.
2. خطر برای زنان باردار
   • پرتو، هرچند اندک، می‌تواند روی جنین تأثیرگذار باشد.
   • ✔️ توصیه: زنان باردار تا ۲۴ ساعت اول از تماس طولانی با بیمار خودداری کنند.
3. آسیب احتمالی به کودکان خردسال
   • کودکان نسبت به پرتو حساس‌تر هستند.
   • ✔️ توصیه: در ساعات اولیه پس از اسکن، تماس نزدیک با کودک محدود شود.
4. حساسیت در افراد با بیماری‌های خاص
   • افرادی که نقص ایمنی یا بیماری‌های خونی دارند، بهتر است فاصله خود را با بیمار حفظ کنند.
   • ✔️ توصیه: رعایت فاصله و تهویه مناسب محیط.
5. اضطراب روانی و نگرانی
   • شنیدن واژه “رادیواکتیو” می‌تواند استرس ایجاد کند، حتی اگر خطر واقعی بسیار کم باشد.
   • ✔️ توصیه: آگاهی‌بخشی و توضیح دقیق پزشک به اطرافیان باعث کاهش نگرانی می‌شود.

➡️ نکته طلایی: با رعایت فاصله مناسب، نوشیدن آب فراوان توسط بیمار و پرهیز از تماس طولانی در ساعات اولیه، عملاً هیچ خطری برای اطرافیان ایجاد نمی‌شود.

دانستنی بیشتر: هزینه پت اسکن در تهران

مراقبت های بعد از اسکن هسته ای قلب

بعد از اینکه متوجه شدید اسکن هسته ای قلب چیست، دانستن مراقبت‌های بعد از آن بسیار اهمیت دارد. رعایت این نکات کمک می‌کند تا ماده رادیواکتیو سریع‌تر دفع شود و بدن شما زودتر به حالت طبیعی برگردد.

مراقبت‌ بعد از اسکن هسته ای قلب	توضیحات
نوشیدن آب فراوان	کمک به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از بدن (۶ تا ۸ لیوان در روز)
استراحت کافی	جلوگیری از خستگی و ضعف احتمالی پس از آزمایش
پرهیز از تماس طولانی با نوزادان و زنان باردار	برای ۲۴ ساعت اول، جهت کاهش احتمال دریافت پرتو توسط اطرافیان
پیگیری نتایج آزمایش	مشورت با پزشک جهت بررسی تصاویر و تصمیم‌گیری برای ادامه درمان
رعایت رژیم غذایی سبک	مصرف میوه‌ها و مایعات سالم و پرهیز از غذاهای سنگین یا پرچرب
اجتناب از فعالیت‌های شدید	پرهیز از ورزش سنگین یا رانندگی طولانی در همان روز انجام اسکن

✔️ نکات مراقبتی مهم:

• نوشیدن آب فراوان (۶ تا ۸ لیوان) برای دفع ماده رادیواکتیو
• استراحت کافی در همان روز آزمایش
• خودداری از بغل کردن نوزادان و تماس طولانی با زنان باردار برای ۲۴ ساعت
• پیگیری نتیجه آزمایش و مشورت با پزشک درباره ادامه درمان

➡️ پزشک ممکن است توصیه کند در همان روز از رانندگی یا فعالیت شدید بدنی پرهیز کنید.

مطلب مفید دیگر: هزینه پت اسکن

انجام این اسکن با گروه پزشکی ویستان

گروه پزشکی ویستان به عنوان یکی از مراکز معتبر در حوزه تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی و عروقی، همواره تلاش کرده است تا با بهره‌گیری از جدیدترین فناوری‌ها و تیمی از پزشکان متخصص، خدماتی دقیق و مطمئن به بیماران ارائه دهد. یکی از خدمات شاخص این مجموعه انجام انواع تصویربرداری‌های تخصصی از جمله اسکن هسته‌ای قلب است. بسیاری از بیماران پیش از مراجعه این پرسش را دارند که اسکن هسته ای قلب چیست و آیا روشی ایمن و قابل اعتماد برای بررسی سلامت قلب محسوب می‌شود یا خیر. تیم متخصص ویستان با ارائه مشاوره کامل و شفاف، تمامی مراحل این فرایند را برای بیماران توضیح می‌دهد تا دغدغه و نگرانی‌ها کاهش یابد.

در گروه پزشکی ویستان، علاوه بر تشخیص دقیق مشکلات قلبی با روش‌هایی مانند اسکن هسته‌ای قلب، خدمات پیگیری درمان، مراقبت‌های بعد از تصویربرداری و مشاوره تخصصی نیز ارائه می‌شود. این مرکز همواره بر پایه اصول علمی و اخلاقی فعالیت کرده و هدف اصلی آن ارتقای سلامت بیماران و ارائه خدماتی در سطح استانداردهای بین‌المللی است.

چرا اسکن قلب دو مرحله است؟

شاید برایتان سؤال باشد که چرا در برخی مراکز اسکن هسته ای قلب به صورت دو مرحله‌ای انجام می‌شود. این مراحل شامل حالت استراحت و حالت استرس (فعالیت) است.

✔️ دلیل دو مرحله‌ای بودن:

1. مرحله استراحت: بیمار در حالت آرامش تصویربرداری می‌شود تا وضعیت طبیعی خون‌رسانی مشخص شود.
2. مرحله استرس: بیمار روی تردمیل راه می‌رود یا داروی افزایش‌دهنده ضربان قلب دریافت می‌کند. این کار نشان می‌دهد عروق در هنگام فعالیت چه عملکردی دارند.

⚠️ مقایسه دو تصویر به پزشک کمک می‌کند تا بفهمد گرفتگی عروق تنها هنگام فعالیت مشکل‌ساز است یا حتی در حالت استراحت هم وجود دارد.

آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است؟

وقتی صحبت از مواد رادیواکتیو می‌شود، طبیعی است که نگرانی ایجاد شود. اما باید بدانید مقدار پرتو در اسکن هسته‌ای قلب بسیار اندک است و کمتر از سی‌تی اسکن یا حتی برخی رادیولوژی‌ها می‌باشد.

موضوع	توضیحات
میزان پرتو دریافتی	مقدار پرتو در اسکن هسته‌ای قلب بسیار کم‌تر از سی‌تی‌اسکن است و معمولاً خطری ندارد.
ایمنی کلی	برای بیشتر بیماران ایمن است و عارضه جدی ایجاد نمی‌کند.
موارد احتیاطی	زنان باردار و شیرده، بیماران با مشکلات کلیوی یا حساسیت دارویی باید قبل از انجام مشورت کنند.
عوارض احتمالی موقت	سردرد خفیف، حالت تهوع یا احساس گرما در هنگام تزریق ماده رادیواکتیو ممکن است رخ دهد.
مزایا در برابر خطرات	دقت بالا در تشخیص بیماری‌های قلبی، مزایای اسکن را بسیار بیشتر از خطرات احتمالی می‌کند.
پاسخ نهایی به سؤال “آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است؟“	خیر، در شرایط عادی خطرناک نیست و یکی از روش‌های مطمئن تصویربرداری قلبی به شمار می‌رود.

✔️ مزایای این روش بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
✔️ خطری جدی برای بدن ایجاد نمی‌کند، مگر در شرایط خاص مثل:

• زنان باردار
• افراد با آلرژی شدید به مواد دارویی تزریقی
• کسانی که بیماری کلیوی پیشرفته دارند

➡️ بنابراین اگر بپرسید “آیا اسکن هسته ای قلب خطرناک است؟” پاسخ این است: خیر، مگر در شرایط خاص.

اسکن هسته ای قلب بهتر است یا آنژیوگرافی

یکی از پرتکرارترین پرسش‌ها این است که اسکن هسته ای قلب بهتر است یا آنژیوگرافی؟

ویژگی‌ها	اسکن هسته ای قلب	آنژیوگرافی
ماهیت روش	غیرتهاجمی (بدون ورود ابزار به عروق)	تهاجمی (ورود کاتتر به عروق کرونری)
هدف اصلی	تشخیص میزان خون‌رسانی به عضله قلب و بررسی گرفتگی احتمالی عروق	مشاهده مستقیم عروق و امکان درمان همزمان (استنت‌گذاری یا آنژیوپلاستی)
ایمنی	ایمن‌تر با عوارض کمتر	ریسک بالاتر به دلیل تهاجمی بودن
مدت زمان انجام	۲ تا ۴ ساعت (بسته به مراحل استراحت و استرس)	معمولاً کمتر از ۱ ساعت
نیاز به بستری	ندارد	ممکن است یک شب بستری لازم باشد
دقت تشخیص	دقت بالا در تشخیص عملکرد قلب و جریان خون	دقت بسیار بالا در نشان دادن محل دقیق تنگی یا انسداد
کاربرد اصلی	بررسی اولیه بیماران مشکوک به بیماری قلبی	تشخیص قطعی و درمان همزمان بیماری عروق کرونری
پاسخ به سؤال “اسکن هسته ای قلب بهتر است یا آنژیوگرافی“	بسته به شرایط بیمار، اسکن برای بررسی اولیه مناسب‌تر است و آنژیوگرافی برای تشخیص قطعی و درمان انتخاب می‌شود.

✔️ مقایسه کلی:

• اسکن هسته ای قلب: غیرتهاجمی، بدون نیاز به بیهوشی یا ورود کاتتر به عروق، مناسب برای بررسی اولیه.
• آنژیوگرافی: تهاجمی، دقیق‌تر برای تشخیص و درمان همزمان (استنت‌گذاری یا آنژیوپلاستی).

⚠️ بنابراین:

• اگر پزشک به بررسی دقیق و درمان نیاز دارد → آنژیوگرافی
• اگر فقط تشخیص اولیه مدنظر است → اسکن هسته‌ای قلب

➡️ نتیجه: هیچ‌کدام مطلقاً بهتر نیست؛ انتخاب بستگی به شرایط بیمار دارد.

A nuclear stress test is an imaging test that shows how blood goes to the heart at rest and during exercise. It uses a small amount of radioactive material, called a tracer or radiotracer. 

تست استرس هسته‌ای یک آزمایش تصویربرداری است که نشان می‌دهد خون در حالت استراحت و در حین ورزش چگونه به قلب می‌رسد. در این آزمایش از مقدار کمی ماده رادیواکتیو به نام ردیاب یا رادیوتراکر استفاده می‌شود.

به نقل از: https://www.mayoclinic.org/

بعد از اسکن هسته ای چه بخوریم؟

یکی از دغدغه‌های بیماران این است که بعد از اسکن هسته ای چه بخوریم؟

نوع خوراکی	توضیحات و توصیه‌ها
آب و مایعات سالم	نوشیدن ۶ تا ۸ لیوان آب، دوغ کم‌نمک و آب میوه‌های طبیعی برای دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو
میوه‌های آب‌دار	هندوانه، پرتقال، خیار و سایر میوه‌های تازه که باعث هیدراته ماندن بدن و تقویت سیستم ایمنی می‌شوند
غذاهای سبک	سوپ، سالاد و غذاهای کم‌چرب که فشار روی دستگاه گوارش را کاهش می‌دهند
لبنیات کم‌چرب	شیر، ماست و پنیر کم‌چرب برای تأمین کلسیم و پروتئین بدون اضافه کردن چربی سنگین
اجتناب از مواد محرک	پرهیز از قهوه، نوشابه‌های کافئین‌دار و چای غلیظ تا ۲۴ ساعت بعد از اسکن
پرهیز از غذاهای پرچرب و سنگین	غذاهای سرخ‌شده، فست‌فود و خوراکی‌های چرب که ممکن است باعث کند شدن دفع ماده رادیواکتیو شوند

✔️ بهترین خوراکی‌ها بعد از اسکن:

• آب فراوان و مایعات سالم مثل دوغ کم‌نمک
• میوه‌های آب‌دار مانند هندوانه، خیار و پرتقال
• غذاهای سبک و کم‌چرب مانند سوپ یا سالاد
• لبنیات کم‌چرب برای تقویت بدن

✖️ غذاهایی که بهتر است پرهیز کنید:

• نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل قهوه و نوشابه
• غذاهای خیلی چرب و سنگین
• الکل و دخانیات

➡️ هدف از این رژیم، دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو و کاهش فشار بر کلیه‌هاست.

اسکن هسته ای قلب چقدر طول میکشد؟

مدت زمان اسکن بسته به شرایط بیمار و مرکز پزشکی متفاوت است. به طور معمول، پاسخ به سؤال اسکن هسته ای قلب چقدر طول میکشد؟ بین ۲ تا ۴ ساعت است.

عامل تأثیرگذار بر مدت زمان	توضیحات
تعداد مراحل اسکن	اگر اسکن تک مرحله‌ای باشد، زمان کوتاه‌تر (حدود ۲ ساعت) و اگر دو مرحله‌ای (استراحت و استرس) باشد، زمان طولانی‌تر (۳ تا ۴ ساعت) خواهد بود
نوع داروی استرس یا فعالیت بیمار	استفاده از داروهای افزایش‌دهنده ضربان قلب یا فعالیت فیزیکی روی تردمیل ممکن است زمان اسکن را افزایش دهد
توانایی بیمار	بیمارانی که توانایی راه رفتن محدود دارند یا نیاز به استراحت‌های مکرر دارند، مدت زمان بیشتری نیاز خواهند داشت
پردازش تصاویر	سرعت و امکانات مرکز تصویربرداری می‌تواند زمان کلی اسکن را تغییر دهد
زمان انتظار بین مراحل	در اسکن دو مرحله‌ای ممکن است بین مرحله استراحت و استرس چند ساعت فاصله لازم باشد

✔️ عوامل مؤثر در طول مدت اسکن:

• تعداد مراحل (تک مرحله‌ای یا دو مرحله‌ای)
• نیاز به استفاده از داروهای افزایش‌دهنده ضربان
• سرعت پردازش تصاویر در مرکز پزشکی
• وضعیت جسمی بیمار (توانایی راه رفتن روی تردمیل یا نیاز به داروی استرس)

⚠️ گاهی ممکن است بیمار مجبور باشد چند ساعت بین دو مرحله منتظر بماند. بنابراین توصیه می‌شود با خود کتاب، موبایل یا وسیله سرگرمی همراه داشته باشید.

نتیجه‌گیری اسکن هسته ای قلب چیست

شناخت این موضوع که اسکن هسته ای قلب چیست، می‌تواند بسیاری از نگرانی‌ها و پرسش‌های بیماران را برطرف کند. این روش تصویربرداری غیرتهاجمی با استفاده از مقدار کمی ماده رادیواکتیو، اطلاعات ارزشمندی درباره جریان خون قلب و سلامت عروق کرونری ارائه می‌دهد. اگرچه برخی افراد ممکن است نگران عوارض احتمالی برای خود یا اطرافیان باشند، اما باید دانست که این میزان پرتو بسیار ناچیز بوده و با رعایت توصیه‌های ساده پزشکی به سرعت از بدن دفع می‌شود.

اسکن هسته‌ای قلب روشی ایمن، دقیق و کارآمد است که در بسیاری از موارد می‌تواند جایگزینی مناسب برای روش‌های تهاجمی‌تر باشد. آگاهی از این‌که اسکن هسته ای قلب چیست، چه فوایدی دارد و چه مراقبت‌هایی باید بعد از آن انجام شود، به بیماران کمک می‌کند تا با آرامش بیشتری این آزمایش را انجام دهند و از نتایج آن برای پیشگیری یا درمان بیماری‌های قلبی بهره‌مند شوند.

سوالات متداول اسکن هسته ای قلب چیست