10 علامت هشدار دهنده تنگی کانال نخاع که نباید نادیده بگیرید

آخرین به‌روزرسانی در 2026-04-11 توسط راضیه فراهانی

تنگی کانال نخاع چیست؟

نخاع دسته ای از اعصاب است که از ستونی که توسط مهره های بدن تشکیل شده است عبور میکند، این تونل را کانال نخاعی می نامند. تنگی کانال نخاع(spinal canal stenosis) به باریک شدن کانال نخاعی در قسمت پایین کمر گفته می شود. تنگی، به معنای باریک شدن، می‌تواند باعث فشار بر نخاع یا اعصابی شود که از نخاع به عضلات می‌روند.

تنگی کانال نخاع ممکن است در هر قسمتی از ستون فقرات اتفاق بیفتد اما در قسمت پایین کمر شایع‌تر است. این قسمت از کانال نخاعی ناحیه کمر نامیده می شود. پنج مهره کمری کانال نخاعی بالایی شما را به لگن متصل می کند.

فردی که با تنگی کانال نخاع، در راه رفتن دچار مشکل می شود باید به جلو خم شود تا فشار روی کمر کاهش یابد. همچنین ممکن است در پاهای خود درد یا بی حسی داشته باشد. در موارد شدیدتر، ممکن است در کنترل روده و مثانه مشکل داشته باشد. هیچ درمانی برای تنگی کانال نخاع وجود ندارد، اما شما انتخاب های درمانی زیادی دارید.

تنگی کانال نخاع در اثر چیست؟

استخوان های ستون فقرات در یک ستون از جمجمه تا دنبالچه قرار گرفته است. استخوان های ستون فقرات از طناب نخاعی که از سوراخی به نام کانال نخاعی عبور می کند محافظت می کنند. برخی از افراد با یک کانال نخاعی کوچک به دنیا می آیند. اما بیشتر تنگی های نخاعی زمانی اتفاق می افتد که برای کاهش فضای باز در ستون فقرات چیزی اتفاق می افتد. علل تنگی کانال نخاع عبارتند از:

خارهای استخوانی. ساییدگی ناشی از آرتروز می تواند باعث رشد استخوان اضافی روی ستون فقرات شود. به این استخوان های اضافی خارهای استخوانی می گویند که می توانند به کانال نخاعی فشار وارد کنند. بیماری پاژه همچنین می تواند باعث رشد استخوان اضافی روی ستون فقرات شود.

فتق دیسک: دیسک ها بالشتک های نرمی هستند که به عنوان ضربه گیر بین استخوان های ستون فقرات شما عمل می کنند. اگر بخشی از مواد نرم داخلی دیسک به بیرون نشت کند، می تواند به نخاع یا اعصاب فشار وارد کند.

رباط های ضخیم: طناب‌های قوی که به نگه داشتن استخوان‌های ستون فقرات شما کمک می‌کنند، به مرور زمان سفت و ضخیم می‌شوند. رباط های ضخیم می توانند به کانال نخاع فشار وارد کنند.

تومورها: تومورها به ندرت می توانند در داخل کانال نخاعی ایجاد شوند.

آسیب ستون فقرات. تصادفات رانندگی و سایر آسیب‌ها می‌توانند باعث شکستگی یا جابجایی استخوان‌های ستون فقرات شوند. تورم بافت مجاور دقیقا پس از جراحی کمر نیز می تواند بر نخاع یا اعصاب فشار وارد کند.

شایع ترین علت تنگی کانال نخاع، آرتروز است. سایش تدریجی و پارگی که در طول زمان برای مفاصل اتفاق می افتد. به دلیل اینکه آرتروز شروع به ایجاد تغییرات در ستون فقرات بیشتر افراد در سن 50 سالگی می کند تنگی کانال نخاع در این افراد شایع است. به همین دلیل است که اکثر افراد با علائم تنگی نخاع 50 سال یا بیشتر هستند. زنان بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به تنگی کانال نخاع هستند.

علاوه بر آرتروز، شرایط دیگری نیز می تواند باعث تنگی نخاع شود:

• کانال نخاعی باریک
• آسیب به ستون فقرات
• تومور ستون فقرات
• برخی بیماری های استخوانی
• جراحی قبلی ستون فقرات
• روماتیسم مفصلی

تنگی کانال نخاع چه علائمی دارد؟

تنگی اولیه کانال نخاعی ممکن است علامتی نداشته باشد. در بیشتر افراد، علائم به تدریج در طول زمان ایجاد می شوند. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد پشت
• درد و سوزشی که به باسن و پایین پاها می رود (سیاتیک)
• بی حسی، گزگز، گرفتگی یا ضعف در پاها
• از دست دادن حس در پا
• ضعف در پا که باعث ناتوانی در راه رفتن شود
• از دست دادن توانایی جنسی

فشار بر روی اعصاب در ناحیه کمر نیز می تواند علائم جدی تری به نام سندرم دم اسب ایجاد کند.

اگر هر یک از این علائم را دارید، باید فورا تحت مراقبت های پزشکی قرار بگیرید:

• از دست دادن کنترل روده یا مثانه
• بی حسی شدید بین پاها، قسمت داخلی ران و پشت پاها
• درد و ضعف شدید که به یک یا هر دو پا گسترش می یابد. این امر راه رفتن یا بلند شدن از صندلی را سخت می کند

درمان تنگی کانال نخاعی

اگر تنگی ستون فقرات کمری دارید، بسیاری از متخصصان مانند متخصصان آرتروز، متخصصان اعصاب، جراحان و فیزیوتراپ ها می توانند به شما کمک کنند. درمان می تواند شامل فیزیوتراپی، دارو و گاهی اوقات جراحی باشد. به جز در موارد اورژانسی، مانند سندرم دم اسب، جراحی معمولا آخرین راه حل است..

فیزیوتراپی ممکن است شامل تمریناتی برای تقویت عضلات پشت، شکم و پا باشد. یادگیری نحوه انجام فعالیت های ایمن، استفاده از بریس برای حمایت از کمر، کشش و ماساژ نیز ممکن است مفید باشد.

داروها شامل داروهای غیراستروئیدی و ضد التهابی است که درد و تورم را تسکین می‌دهند و تزریق استروئید که تورم را کاهش می‌دهند.

درمان های جراحی شامل برداشتن خارهای استخوانی و افزایش فضای بین مهره ها است. همچنین ممکن است با به هم آمیختن برخی از مهره ها، قسمت پایین کمر تثبیت شود.

طب سوزنی و مراقبت های کایروپراکتیک نیز برای برخی افراد مفید باشد.

درمان های خانگی برای تنگی کانال نخاعی

درمان‌های خانگی تنگی کانال نخاع به شرح زیر است:

وضعیت نامناسب خود را اصلاح کنید

اصلاح وضعیت بدن به شکل مناسب در هنگام نشستن، ایستادن، خوابیدن و غیره به کاهش نیروی وارد شده بر دیسک بین مهره ای و در نتیجه وضعیت نامناسب کمک می کند.

آهسته نفس بکشید

هنگامی که احساس کردید درد ناشی از تنگی ستون فقرات شروع به احساس کردید، می توانید به آرامی نفس عمیق بکشید و آن را برای چند دقیقه نگه دارید، سپس به آرامی بازدم را نیز انجام دهید. این کار به تسکین دردی که احساس می کنید کمک می کند.

استرس را کاهش دهید

هنگامی که دچار تنگی کانال نخاعی هستید، کاهش استرس مهم است. انجام فعالیت های شدید باعث ایجاد تنش در عضلات پشت شما می شود و باعث می شود درد بیشتری را تجربه کنید. بنابراین، تسکین آن ضروری است.

رژیم غذایی سالم

خوردن یک رژیم غذایی سالم، به ویژه غذاهای غنی از امگا 3 و سبزیجات، با کاهش اضافه وزن که باعث فشار بر ستون فقرات می شود، به حفظ یک سبک زندگی سالم کمک می کند. منابع اسید چرب امگا 3 مانند ماهی نیز اثر ضد التهابی دارند که به کاهش التهاب در ستون فقرات کمک می کند.

یخ

در صورت احساس درد می توان از یخ در ستون فقرات استفاده کرد. تکه های یخ را در حوله ای قرار دهید و حدود 15 دقیقه روی آن منطقه قرار دهید. استفاده از یخ درد را بی حس می کند.

زردچوبه

زردچوبه همچنین می تواند برای تسکین علائم ناشی از تنگی نخاع استفاده شود. زردچوبه حاوی کورکومین است که دارای اثر ضد التهابی و تسکین دهنده درد است که می تواند تنگی کانال نخاع کمک کند.

جلوگیری از تنگی کانال نخاع

از آنجایی که تقریباً همه افراد در سن 50 سالگی به آرتروز ستون فقرات مبتلا می شوند، واقعاً نمی توان از تنگی کانال نخاع جلوگیری کرد. اما ممکن است بتوان ریسک آن را کاهش دهید. در اینجا چند راه برای حفظ سلامت ستون فقرات آورده شده است:

ورزش منظم داشته باشید. ورزش عضلات پشتی را تقویت می کند و به انعطاف پذیری ستون فقرات کمک می کند. ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری و وزنه‌برداری همگی برای کمر شما مفید هستند.

وضعیت بدن را خوب حفظ کنید. نحوه بلند کردن ایمن اجسام سنگین را بیاموزید. همچنین روی یک تشک سفت بخوابید و روی صندلی بنشینید که از انحنای طبیعی پشت شما پشتیبانی می کند.

وزن سالم را حفظ کنید. اضافه وزن به کمر فشار بیشتری وارد می کند و می تواند در ایجاد علائم تنگی ستون فقرات کمری نقش داشته باشد.

نکات کلیدی در مورد تنگی کانال نخاع

تنگی کانال نخاع کمری به باریک شدن ستون فقرات گفته می شود که به تدریج در طول زمان اتفاق می افتد.

هیچ درمانی برای تنگی کانال نخاع کمری وجود ندارد اما متخصصان می تواند به شما در مدیریت این بیماری کمک کند.

تنگی کانال نخاع گردن

تنگی کانال نخاع اغلب بدون علامت است. هنگامی که علائم ظاهر می شوند، به آرامی شروع می شوند و با گذشت زمان بدتر می شوند. علائم بستگی به این دارد که کدام قسمت از ستون فقرات تحت تأثیر قرار گرفته است.

تنگی کانال نخاع در گردن علائم زیر را دارد:

• بی حسی
• گزگز یا ضعف در دست، پا، یا بازو
• مشکلات راه رفتن و تعادل
• گردن درد
• مشکلات روده یا مثانه

10 علامت هشدار دهنده تنگی کانال نخاع که نباید نادیده بگیرید

تنگی نخاع به باریک شدن کانال نخاعی اشاره دارد که منجر به فشرده شدن ریشه های عصبی نخاعی یا طناب نخاعی می شود. دو نوع تنگی کانال نخاع وجود دارد: تنگی کانال نخاع کمر و تنگی کانال نخاع گردن. در هر دو مورد، افراد مبتلا علائم مربوط به اعصاب نخاع را تجربه می کنند. از آنجایی که بیشتر اعصاب از طریق ستون فقرات حرکت می کنند، علائم می توانند دامنه وسیعی داشته باشند و کل بدن را تحت تاثیر قرار دهند.

1-درد هنگام راه رفتن

یکی از شایع ترین علائم تنگی کانال نخاع، درد پا در حین راه رفتن یا شبه کلاودیکاسیون است. ورزش ایستاده و ایستادن طولانی مدت می تواند این علائم را بدتر کند، که معمولاً به مرور زمان پیشرفت می کند و به محض نشستن فرد کاهش می یابد. این درد اغلب منجر به کاهش فعالیت می شود. فیزیوتراپی و تغییرات خاص در وضعیت بدن ممکن است به کاهش این علائم کمک کند.

2-احساس سوزن سوزن شدن

یکی دیگر از علائم رایج تنگی کانال نخاع، احساس سوزن سوزن شدن در پاها یا بازوها یا کل بدن است. اکثر مردم این احساس را با گزگز دست و پا مقایسه می کنند. این علامت به دلیل کاهش جریان خون ایجاد می شود که باعث “خواب رفتن” این نواحی می شود. کشش آرام قسمت آسیب دیده بدن می تواند به کاهش این حس کمک کند، اما حرکات ناگهانی می تواند آن را تحریک یا بدتر کند.

3-درد در ناحیه گردن

درد در ناحیه گردن در افراد مبتلا به تنگی کانال نخاع شایع است. این درد زمانی رخ میدهد که کانال نخاعی شروع به کوچک شدن می کند. ایجاد خارهای استخوانی در افراد مسن مبتلا به آرتروز یکی از دلایل اصلی تنگی کانال نخاع است. این خارها اعصاب را فشرده می کنند و در نتیجه باعث درد در گردن، از جمله قسمت بالای پشت و شانه ها می شود و درد گردن شروع میشود.

4-تغییرات مثانه و روده

بسیاری از افراد مبتلا به تنگی کانال نخاع تغییراتی را در حرکات مثانه و روده تجربه می کنند. نوعی از تنگی کانال نخاع، سندرم دم اکوینا (CES)، باعث می‌شود که افراد احساس نیاز شدید یا فوری به تخلیه مثانه یا روده کنند. این وضعیت همچنین می تواند کنترل عضلات مسئول این اعمال را دشوار کند. افراد مبتلا به سندرم Cauda Equina دم اکوینا نیز دچار کمردردی می شوند که به پایین ساق پا می رسد و ممکن است در اطراف مقعد احساس بی حسی کنند.

5-به جلو خم شدن

افراد مبتلا به تنگی نخاع می گویند که خم شدن به جلو وسیله ای برای تسکین درد است. این تسکین به این دلیل اتفاق می افتد که خم شدن به جلو فشاری را که باعث درد می شود از بین می برد. با این حال، این درمان موقتی است. هنگامی که فرد در حالت یا موقعیت متفاوتی قرار گرفت، درد به تدریج عود می کند. تمایل مکرر به خم شدن به جلو برای تسکین کمردرد می‌تواند نشانه‌ای از وجود یک مشکل جدی باشد.

6-امواج درد

نوع درد ناشی از تنگی کانال نخاع از فردی به فرد دیگر متفاوت است. بسیاری دردی را گزارش می‌کنند که به صورت امواج شدید و موقتی ایجاد می‌شود که معمولاً چند ساعت طول می‌کشد، اگرچه برخی از امواج می‌توانند برای روزها ادامه داشته باشند. هنگامی که فرد مبتلا به تنگی نخاعی این علامت را تجربه می کند، پزشک استفاده از کمپرس سرد در ناحیه آسیب دیده و محدود کردن حرکت تا حد امکان را توصیه می کند.

7-آرتروز

بسیاری از افراد مبتلا به تنگی کانال نخاع آرتروز دارند. هم آرتروز و هم روماتوئید می توانند بر ستون فقرات تأثیر بگذارند و باعث درد و التهاب شوند که باعث ایجاد اختلال در حرکت می شود. اگرچه افراد مبتلا به آرتروز مستعد ابتلا به تنگی کانال نخاع هستند، تشخیص زودهنگام می تواند از این کاهش احتمالی جلوگیری کرده یا به حداقل برساند. افرادی که دچار سفتی یا درد طولانی مدت در مفاصل می شوند باید به پزشک مراجعه کنند.

8-تغییر حالت بدن

حالت بدن عنصر حیاتی ستون فقرات سالم است. در مورد افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی، تغییر حالت یک علامت از عود بیماری است. با پیشرفت این بیماری، بسیاری از افراد برای راه رفتن به عصا و بریس نیاز دارند. خارهای استخوانی که بر اعصاب نخاع تاثیر می‌گذارند باعث این علامت می‌شوند. مشکلات وضعیت بدن همچنین می تواند منجر به کیفیت خواب شود زیرا افراد مجبور می شوند برای کاهش درد در موقعیت های نامناسب دراز بکشند.

9-مشکل در ایستادن

از آنجایی که تنگی نخاع باعث فشرده شدن اعصاب نخاع می شود، بسیاری از افراد در صاف نگه داشتن کمر مشکل دارند، که می تواند حرکت از حالت نشسته به ایستاده و ایستادن طولانی مدت را دشوار کند. سفت شدن و گرفتگی ماهیچه های اطراف نخاع نیز بر توانایی فرد برای نشستن و ایستادن تأثیر می گذارد و اغلب باعث درد می شود.

10-درد در باسن

درد باسن و پایین ساق پا یکی از نشانه های تنگی کانال نخاع کمر است و معمولاً به دلیل فشرده شدن اعصابی است که قسمت تحتانی بدن را در هنگام خروج از کانال نخاعی کنترل می کند. درد در ناحیه باسن که از بین نمی رود ممکن است نشان دهنده بیماری های دیگری نیز باشد و بنابراین باید توسط پزشک معاینه و تشخیص داده شود.

درمان تنگی کانال نخاع از نظر طب سنتی

متخصصان طب سوزنی بر این باورند که بدن شما دارای نقاطی به نام نیروی انرژی به نام چی(QI) هستند و فکر می کنند که وقتی نقاط چی مسدود می شود، به بیماری جسمی مبتلا میشویم. طب سوزنی برای بازگرداندن جریان سالم و پرانرژی به نقاط چی عمل می کند.

این رویکرد شرقی با روش های درمان غربی متفاوت است. این وضعیت را بهتر یا بدتر نمی کند. فقط آن را متفاوت می کند. در طب سوزنی، پزشک سوزن‌های ظریفی را در نقاط خاصی وارد بدن شما می‌کند .شواهدی وجود دارد که نشان می دهد طب سوزنی ترشح اندورفین را تحریک می کند که مواد شیمیایی ضد درد خود بدن است.

درمان تنگی کانال نخاعی

مهم است که بدانید تنگی کانال نخاع کمری به ندرت به یک جراحی فوری نیاز دارد. در واقع، بسیاری از بیماران نیازی به جراحی ستون فقرات ندارند. در عوض، درمان‌های غیرجراحی اغلب به طور موثر درد و علائم مربوط به اختلالات ستون فقرات را که باعث فشرده‌سازی کانال نخاعی و یا عصب می‌شوند را مدیریت می‌کنند. برخی از درمان ها ترکیبی هستند و شامل درمانی می شوند که قبلاً بی اثر بوده است.

درمان های غیر جراحی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بدون نسخه (NSAIDs)

• ماساژ
• حرارت
• طب سوزنی
• تجویز داروی ضد التهاب، ضد درد، موضعی
• تزریقات نخاعی
• فیزیوتراپی

جراحی تنگی کانال نخاع

در صورت نیاز به جراحی، اهداف اولیه جراحی برای تنگی کانال نخاع عبارتند از:

خارج کردن اعصاب فشرده شده را از حالت فشردگی(یعنی فضای بیشتری برای اعصاب ایجاد کنید). با باز کردن پشت کانال نخاعی که لامینکتومی(Laminectomy) معروف است، یا با بازگرداندن ارتفاع دیسک فرو ریخته با قرار دادن دستگاهی در دیسک برای بلند کردن آن از حالت فشرده خارج می شود. در برخی موارد از هر دو تکنیک استفاده می شود.

بازگرداندن ثبات به ستون فقرات معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که بیمار دچار اسپوندیلولیستزیس(Spondylolisthesis) می‌شود یا زمانی که جراح نیاز به برداشتن استخوان مهمی از ستون فقرات برای رفع فشار اعصاب دارد. رایج‌ترین راه برای بازیابی ثبات، انجام فیوژن است که در آن استخوان و ایمپلنت‌ها در ستون فقرات قرار می‌گیرند. تعدادی تکنیک سنتی یا جراحی باز برای دستیابی به این اهداف و رفع فشار و تثبیت وجود دارد. اخیراً، گزینه‌های کم تهاجمی ایجاد شده‌اند که می‌توانند به همین اهداف با کاهش از دست دادن خون، خطر عفونت و زمان بهبودی دست یابند.

در طول لامینکتومی گردن چه اتفاقی می افتد؟ روش کلی برای لامینکتومی گردن شامل موارد زیر است:

برش پوست در خط وسط پشت گردن به طول حدود 3 تا 4 اینچ. سپس عضلات پارا نخاعی از چندین سطح بالا می روند.

برداشتن لامینا. می توان از فرز با سرعت بالا برای ایجاد یک فرورفتگی در لایه در هر دو طرف درست قبل از اتصال به مفصل فاست استفاده کرد. استخوان  خاردار سپس می تواند به عنوان یک تکه (مانند دم خرچنگ) جدا شود. برداشتن استخوان خاردار به نخاع اجازه می دهد تا به سمت عقب شناور شود و فضای بیشتری به آن می دهد.

درمان جراحی تنگی ستون فقرات گردنی

هدف از جراحی برداشتن فشار از روی نخاع و یا اعصاب است که به این حالت فشار زدایی می گویند. انواع مختلف روش های رفع فشار برای درمان کانال نخاعی وجود دارد که بر کانال نخاعی (طناب نخاعی، تنگی مرکزی نخاع) و/یا سوراخ عصبی (اعصاب، تنگی جانبی نخاع) تأثیر می گذارد. گاهی اوقات ابزارسازی و فیوژن بعد از رفع فشار ستون فقرات برای تثبیت ستون فقرات گردنی انجام می شود.

روش دیگر، برخی از بیماران ممکن است کاندیدای ایمپلنت های حفظ حرکت ستون فقرات ، به اصطلاح آرتروپلاستی(Arthroplasty) گردن باشند.

روش های جراحی معمولی که برای درمان تنگی کانال نخاعکه گردن را تحت تاثیر قرار می دهد انجام می شود عبارتند از:

• دیسککتومی(Discectomy) و فیوژن گردن (ACDF)
• لامینکتومی یا لامینوتومی
• فورامینوتومی
• آرتروپلاستی گردن (یعنی دیسک مصنوعی)

پیشرفت در جراحی ستون فقرات امکان انجام برخی از روش ها را با استفاده از تکنیک های کم تهاجمی و گاهی به صورت سرپایی فراهم کرده است. جراحی کم تهاجمی ستون فقرات مزایای زیادی برای بیمار دارد، از جمله برش های کوچکتر و زمان بهبودی سریعتر. اگر کاندیدای درمان جراحی تنگی کانال نخاعخود هستید، پزشک توصیه های خود و دلیل آن را با شما در میان می گذارد.

بهترین فوق تخصص ستون فقرات در تهران کیست؟

دکتر شبنم رفیع زاده بهترین فوق تخصص ستون فقرات و گردن در تهران

دکتر مهسا موسوی متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات در تهران

دکتر شهربانو کاظمی فوق تخصص طب فیزیکی ستون فقرات در تهران

تزریق پی ار پی زانو در تهران و رهایی از درد زانو در سال 1403