عوارض اسکن هسته ای تیروئید| اقدامات احتیاطی و کاهش خطرات آن

آخرین به‌روزرسانی در 2026-04-23 توسط راضیه فراهانی

وقتی صحبت از بررسی عملکرد تیروئید به میان می‌آید، اسکن هسته‌ای یکی از دقیق‌ترین ابزارهای پزشکی به شمار می‌رود. اما آیا تا به حال به عوارض اسکن هسته ای تیروئید فکر کرده‌اید؟ تصویربرداری‌ای که قرار است چراغی بر تاریکی‌های درون بدن بتاباند، خود می‌تواند سایه‌هایی از نگرانی به‌ همراه داشته باشد.

در این مطلب، با نگاهی علمی اما ساده‌فهم، هم‌سفر شما می‌شویم تا از مزایا، محدودیت‌ها و مهم‌تر از همه عوارض احتمالی این روش تشخیصی پرده برداریم. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان قرار است این اسکن را انجام دهید، خواندن این مقاله می‌تواند دید روشنی پیش رویتان بگذارد.

اسکن هسته ای تیروئید چیست و چرا انجام می‌شود؟

اسکن هسته‌ای تیروئید یک روش تصویربرداری در پزشکی هسته‌ای است که برای ارزیابی ساختار و عملکرد غده تیروئید به کار می‌رود. در این روش، مقدار کمی از مواد رادیواکتیو مانند ید-۱۲۳ یا تکنسیوم-۹۹m به بدن وارد می‌شود و توسط سلول‌های تیروئید جذب می‌گردد. سپس با استفاده از دوربین گاما، تصاویر دقیقی از تیروئید تهیه می‌شود که به پزشکان در تشخیص و مدیریت بیماری‌های تیروئید کمک می‌کند.

دلایل اصلی انجام اسکن هسته‌ای تیروئید عبارتند از:

• ارزیابی عملکرد تیروئید: برای تشخیص پرکاری (هیپرتیروئیدیسم) یا کم‌کاری (هیپوتیروئیدیسم) تیروئید.
• بررسی گره‌های تیروئیدی: برای تعیین اینکه آیا گره‌ها فعال (گره‌های “داغ”) یا غیرفعال (گره‌های “سرد”) هستند، که می‌تواند به تشخیص خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن‌ها کمک کند.
• پیگیری پس از درمان سرطان تیروئید: برای اطمینان از عدم باقی‌ماندن بافت تیروئیدی یا تشخیص عود بیماری پس از جراحی یا درمان با ید رادیواکتیو.
• ارزیابی التهاب تیروئید (تیروئیدیت): برای تشخیص و پیگیری التهاب‌های مختلف تیروئید، مانند تیروئیدیت تحت‌حاد یا خودایمنی.
• بررسی عملکرد تیروئید در نوزادان: برای تشخیص کم‌کاری تیروئید مادرزادی و آغاز درمان به‌موقع.

این روش، به‌دلیل دقت بالا و توانایی در ارائه اطلاعات عملکردی و ساختاری، نقش مهمی در تشخیص و مدیریت بیماری‌های تیروئید ایفا می‌کند.

بیشتربخوانید: آیا اسکن هسته‌ای قلب خطرناک است؟

عوارض اسکن هسته ای تیروئید

دسته‌بندی	نوع عارضه	توضیح
🔸 عوارض کوتاه‌مدت	تهوع یا دل‌پیچه	ممکن است فرد پس از اسکن احساس تهوع یا ناراحتی گوارشی داشته باشد که معمولاً موقتی است.
	طعم فلزی در دهان	بلافاصله بعد از تزریق، برخی افراد طعمی فلزی در دهان حس می‌کنند که سریع از بین می‌رود.
	سوزش یا قرمزی در محل تزریق	ممکن است در محل تزریق ماده رادیواکتیو کمی سوزش یا التهاب موقتی ایجاد شود.
	واکنش خفیف آلرژیک	در موارد نادر، ممکن است فرد دچار خارش یا کهیر شود که معمولاً خودبه‌خود برطرف می‌شود.
🔸 عوارض بلندمدت	اختلال گذرا در عملکرد تیروئید	در برخی موارد، عملکرد تیروئید تا مدتی پس از اسکن ممکن است دچار نوسان شود.
	خستگی موقتی	برخی افراد پس از اسکن احساس بی‌حالی یا خستگی دارند که معمولاً ظرف یک روز برطرف می‌شود.
	پرتوگیری تجمعی در اسکن‌های مکرر	انجام اسکن‌های مکرر در بازه زمانی کوتاه ممکن است منجر به جذب بیشتر پرتو در بدن شود.
🔶 تأثیر بر زنان باردار یا شیرده	خطر انتقال به جنین	ماده رادیواکتیو ممکن است از جفت عبور کرده و بر رشد جنین تأثیر بگذارد.
	ورود به شیر مادر	بخشی از ماده رادیواکتیو ممکن است وارد شیر شود و به نوزاد منتقل گردد.
	نیاز به توقف شیردهی	معمولاً توصیه می‌شود مادر برای 24 تا 48 ساعت پس از اسکن شیردهی را متوقف کند.

کلینیک ویستان به عنوان یکی از مراکز برتر در ارائه خدمات اسکن هسته‌ای تیروئید شناخته می‌شود. هزینه این اسکن در کلینیک ویستان بین ۴ تا ۵ میلیون تومان متغیر است، اما بسته به نوع بیمه، امکان استفاده از این خدمات به‌صورت رایگان نیز وجود دارد. 02191090158

بیشتر بخوانید: هزینه اسکن هسته‌ای کل بدن در سال 1403

متن اصلی:

“Nuclear thyroid scans are a useful tool, but the use of radioactive materials can have complications such as radiation sickness and long-term risks.”

فارسی:

“اسکن هسته‌ای تیروئید ابزاری مفید است، اما استفاده از مواد رادیواکتیو می‌تواند عوارضی مانند بیماری اشعه و خطرات بلندمدت را داشته باشد.”

منبع: .ncbi.nlm.nih

آیا مواد رادیواکتیو در این اسکن خطرناک‌اند؟

در مقدار بسیار کم و تحت نظارت دقیق پزشکی، مواد رادیواکتیو استفاده‌شده در این اسکن‌ها خطرات جدی برای سلامت فرد ندارند. این مواد به‌طور خاص طراحی شده‌اند تا در مقادیر بسیار محدود وارد بدن شوند و به سرعت از بدن دفع شوند. در واقع، دوز اشعه‌ای که در اسکن هسته ای تیروئید استفاده می‌شود، بسیار پایین‌تر از حدی است که بتواند آسیب جدی به بدن وارد کند.

بیشتر بخوانید: عوامل تأثیرگذار بر هزینه اسکن هسته ای کل بدن

چه کسانی نباید اسکن هسته ای تیروئید انجام دهند؟

زنان باردار

• خطرات برای جنین: مواد رادیواکتیو ممکن است از جفت عبور کرده و بر رشد جنین تأثیر بگذارد.
• توصیه پزشکان: در دوران بارداری، معمولاً از این اسکن‌ها خودداری می‌شود مگر اینکه استفاده از آن برای تشخیص حیاتی باشد.

زنان شیرده

• انتقال ماده رادیواکتیو به شیر مادر: ماده رادیواکتیو ممکن است وارد شیر مادر شده و به نوزاد منتقل شود.
• پیشنهاد پزشک: در صورت نیاز به اسکن، معمولاً توصیه می‌شود مادر برای 24 تا 48 ساعت پس از اسکن شیردهی را متوقف کند.

افراد با حساسیت بالا به مواد رادیواکتیو

• واکنش‌های آلرژیک: برخی افراد ممکن است به مواد رادیواکتیو واکنش‌های آلرژیک نشان دهند.
• نیاز به مشورت: در صورت سابقه حساسیت به مواد رادیواکتیو یا داروهای مشابه، باید با پزشک مشورت شود.

افراد مبتلا به بیماری‌های خاص

• نارسایی کلیوی یا بیماری‌های قلبی: افراد با مشکلات کلیوی یا قلبی باید از انجام این اسکن اجتناب کنند، زیرا دفع ماده رادیواکتیو در بدن آنها ممکن است کندتر انجام شود.
• احتیاط در درمان: این افراد باید با پزشک خود مشورت کرده و گزینه‌های درمانی دیگر را بررسی کنند.

کودکان

• خطرات تابش اشعه: در کودکان، به دلیل حساسیت بیشتر بدن به تابش اشعه، اسکن هسته‌ای باید تنها در موارد ضروری و تحت نظارت دقیق پزشک انجام شود.
• الگوهای جایگزین: در اغلب موارد، پزشکان ممکن است روش‌های تصویربرداری دیگر را پیشنهاد دهند که برای کودکان ایمن‌تر است.

افراد مبتلا به اختلالات شدید تیروئید

• تداخل با داروها: برخی داروها یا درمان‌ها ممکن است تأثیر منفی بر دقت نتایج اسکن بگذارند.
• ارزیابی دقیق: افرادی که تحت درمان‌های شدید تیروئیدی هستند باید قبل از انجام اسکن با پزشک خود مشورت کنند.

بیشتر بخوانید: مقایسه هزینه اسکن هسته ای کل بدن در کلینیک‌های دولتی و خصوصی

بیشتر بخوانید: عوارض اسکن هسته‌ای قلب

توصیه‌های احتیاطی برای انجام اسکن هسته ای تیروئید

• مشاوره با پزشک قبل از انجام اسکن

پیش از انجام اسکن هسته‌ای تیروئید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. پزشک شما باید از وضعیت پزشکی شما آگاه باشد تا تشخیص دهد که آیا انجام اسکن برای شما ایمن است یا خیر.

توجه ویژه به سابقه پزشکی: به ویژه اگر سابقه بیماری‌های تیروئیدی، سرطان، بیماری‌های قلبی یا کلیوی دارید، اطلاع دادن به پزشک ضروری است.

• قطع مصرف داروها پیش از اسکن

برخی داروها ممکن است بر نتایج اسکن هسته‌ای تیروئید تأثیر بگذارند. پزشک شما ممکن است توصیه کند که برخی از داروها را برای مدتی پیش از اسکن متوقف کنید تا دقت نتایج افزایش یابد.

نمونه‌ها: داروهای ضد تیروئید یا داروهایی که بر عملکرد سیستم ایمنی تأثیر می‌گذارند، ممکن است بر نتایج اسکن تأثیر بگذارند.

• هیدراته نگه داشتن بدن

پس از انجام اسکن هسته‌ای، نوشیدن مقدار زیادی آب توصیه می‌شود تا ماده رادیواکتیو از بدن دفع شود. این کار کمک می‌کند تا از تجمع مواد رادیواکتیو در بدن جلوگیری شود و از بروز عوارض احتمالی پیشگیری شود.

• اطلاع‌رسانی به پرسنل پزشکی درباره وضعیت خاص خود

اگر باردار یا شیرده هستید یا در شرایط پزشکی خاصی قرار دارید، باید به پرسنل پزشکی اطلاع دهید. این اطلاعات به آنها کمک می‌کند تا اسکن را به شیوه‌ای ایمن‌تر برای شما انجام دهند.

بیشتر بخوانید: مزایای استفاده از اسکن قلب در تشخیص بیماری‌ها

بیشتر بخوانید: مراقبت‌های قبل از اسکن هسته‌ای قلب

چگونه خطرات این اسکن را کاهش دهیم؟

توصیه‌ها	قبل از اسکن	بعد از اسکن
مشاوره با پزشک	– اطلاع دادن به پزشک در مورد بارداری، شیردهی یا مشکلات پزشکی دیگر	– پیروی دقیق از دستورات پزشک بعد از اسکن
آگاهی از داروها	– اطلاع دادن به پزشک در مورد داروهایی که مصرف می‌کنید	– احتمالاً قطع مصرف داروها طبق دستور پزشک
هیدراته نگه داشتن بدن	– نوشیدن مقدار زیادی آب قبل از اسکن برای دفع سریع مواد رادیواکتیو	– ادامه نوشیدن آب برای 24 تا 48 ساعت پس از اسکن جهت دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو
جلوگیری از تماس با افراد خاص	– اگر باردار یا شیرده هستید، اطلاع رسانی به پزشک	– خودداری از تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار برای 24 تا 48 ساعت
کاهش زمان قرار گرفتن در معرض اشعه	– درخواست از پزشک برای کاهش مدت زمان اسکن	– پیروی از توصیه‌های پزشک برای جلوگیری از تجمع اشعه بیشتر
دریافت دوز حداقل رادیواکتیو	– پرسیدن از پزشک برای استفاده از دوز حداقل مواد رادیواکتیو	– انجام اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از تجمع بیشتر مواد رادیواکتیو
استراحت کافی	– استراحت قبل از اسکن برای کاهش استرس و حفظ سطح انرژی	– استراحت و خواب کافی برای کمک به دفع مواد رادیواکتیو از بدن

رعایت توصیه‌های ذکر شده در این جدول می‌تواند به شما کمک کند تا خطرات مرتبط با اسکن هسته ای تیروئید را کاهش دهید. از مشاوره دقیق با پزشک تا پیروی از توصیه‌های ایمنی پس از اسکن، همه این اقدامات به شما کمک می‌کنند تا دریافت اشعه به حداقل برسد و سلامت شما به بهترین شکل حفظ شود.

بیشتر بخوانید: اسکن قلب دو مرحله‌ای

جمع بندی

اسکن هسته‌ای تیروئید یک روش دقیق برای تشخیص مشکلات این غده است، اما ممکن است با عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت مانند قرار گرفتن در معرض اشعه همراه باشد. همچنین، این اسکن برای زنان باردار و شیرده نیازمند احتیاط ویژه است. برای کاهش خطرات، مشاوره با پزشک متخصص و رعایت توصیه‌های ایمنی قبل و بعد از اسکن اهمیت دارد.

اگر به انجام اسکن هسته ای تیروئید نیاز دارید، پزشکان کلینیک ویستان با استفاده از دانش روز و تجهیزات پیشرفته، شما را در این مسیر راهنمایی کرده و بهترین مراقبت‌ها را ارائه خواهند داد.

شعبه های کلینیک ویستان	آدرس	تلفن
مرزداران	اشرفی اصفهانی- بر بلوار مرزداران، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام، - طبقه همکف	02191090158
سعادت آباد	سعادت آباد خیابان سرو	02191092878
صادقیه	اتوبان اشرفی اصفهانی – فلکه دوم صادقیه	02191092872
ستارخان	ستارخان نبش تهران ویلا و حبیب الله	02191092872
جردن	جردن خیابان تندیس	02191092338
کرج	خیابان قزوین(شهید بهشتی) و میدان هفت تیر	02691090373
شهریار و اندیشه	شهرک صدف	02691090373
شهر ری	خیابان غیوری	02191092878

*برای تماس مستقیم، انگشت خود را روی شماره تلفن نگه دارید.*

سوالات متداول